Józef Piłsudski i II Rzeczpospolita

Switch to desktop

11 Maj

Wokół Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego - męża stanu, wodza i bohatera narodowego

wokol pierwszegoW ciągu roku ukazuje się kilkanaście/kilkadziesiąt książek, których bohaterem jest Józef Piłsudski. Czasami są to biografie bądź pozycje poświęcone węższemu wycinkowi życia bądź działalności Marszałka. Wydawnictwa pokonferencyjne stanowią z reguły zbiór artykułów ujmujących postać Komendanta z różnych perspektyw, zarówno tych dotyczących jego życia i jak i spuścizny po nim. Podobny charakter ma wydana w 2020 r, książka pt. Wokół Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego - męża stanu, wodza i bohatera narodowego.

Stanowi ona zbiór ośmiu artykułów o bardzo zróżnicowanej tematyce. Książkę otwiera (poza Wstępem) tekst znanego badacza historii wojskowości Aleksandra Smolińskiego. Podjął się on przedstawienia mało znanego tematu, jakim są szefostwa wojskowe Pierwszego Marszałka Polski. Ma to o tyle duże znaczenie, że do dziś dnia często spotyka się sformułowania mówiące o pułkach z okresu II RP imienia Józefa Piłsudskiego. Tematyką tą poza autorem w praktyce nikt się nie zajmuje, więc tym większa wartość jego tekstu.

Józef Piłsudski był tym wojskowym, który dostrzegając podobne zagrożenie dla Polski i Rumunii ze strony Związku Sowieckiego podjął decyzję o zacieśnieniu więzi wojskowych z naszym południ owym sąsiadem. Po powrocie do czynnego życia politycznego i wojskowego inspirował polsko-rumuńskie rozmowy sztabowe w roku 1928 i 1930. Był to kolejny etap militarnego zbliżenia między naszymi krajami. Autorem artykułu jest Henryk Walczak.

Nie ukrywam, że największy problem mam z tekstem Elżbiety Magiery, który dotyczy wychowania państwowego w II Rzeczypospolitej. Język jakiego używano w tworzeniu modeli wychowania państwowego jest dość hermetyczny i być może jasny dla osób zajmujących się tematyką zawodowo, ale dla osób postronnych może stanowić wyzwanie. Nie zmienia to faktu, że mamy tu do czynienia z najdłuższym z artykułów.

Województwo wołyńskie stanowiło jedno z tych, gdzie ludność polska stanowiła mniejszość. Poza Ukraińcami mieszkali tam też Czesi, Niemcy, Żydzi i Rosjanie. Dlatego też tak ważne stało się skupienie młodzieży szkolnej wokół jednej postaci będącej emanacją niepodległego i wspólnego państwa. Okazją do promowania sylwetki Naczelnego Wodza był dzień jego imienin, rocznice odzyskania niepodległości czy w końcu obchody powiązane ze śmiercią Józefa Piłsudskiego. Dzięki Marii Radziszewskiej znajdziemy w artykule także sporą ilość informacji dotyczących rozwoju szkolnictwa na terenie województwa wołyńskiego.

Ponieważ osobiście jestem osobą śledzącą powstawanie kolejnych pomników Józefa Piłsudskiego z radością przeczytałem tekst Przemysława Słowińskiego poświęcony współczesnym pomnikom, obeliskom czy tablicom związanych z brygadierem. Ich ilość rośnie z roku na rok i wykaz sporządzony przez autora (choć niepełny) może stanowić solidną podbudowę dla własnych notatek. Przy okazji zaprezentowane zostały dzieje niektórych z nich, jak choćby tego ze Szczecinka, który dopiero za drugim podejściem zyskał akceptację inwestorów. Autor nie szczędzi też krytycznych uwag w sytuacji, w której postać na pomniku nie do końca przypomina Naczelnika.

Sporo informacji opublikowano odnośnie zwalczania przez aparat bezpieczeństwa krakowskiego środowiska niepodległościowego starającego się kultywować pamięć o Józefie Piłsudskim i czynie niepodległościowym. Tu warto wymienić nazwisko Przemysława Wywiała czy teksty zamieszczane w krakowskim „Sowińcu”. Jarosław Durka opisał na kilku przykładach działalność bezpieki zwalczającej pamięć o Marszałku m.in. w Częstochowie. Oczywiście nie mogło też zabraknąć przypadków z Krakowa, jako najbardziej aktywnego środowiska.

Programy nauczania historii, podręczniki do niej i zadania egzaminacyjne sprawdziło trio autorów: Marek Białokur, Dariusz Gołębiowski i Agnieszka Misiurska. Zrobili to pod kątem zbadania tego, czy współczesna edukacja historyczna buduje kult Marszałka. Jak się okazuje trudno uznać, że taka sytuacja ma miejsce. Wręcz przeciwnie. Okazuje się, że można napisać podręcznik do historii, w którym przy omawianiu działalności Polskiej Partii Socjalistycznej oraz rewolucji 1905 r. nazwisko Józefa Piłsudskiego nie pojawia się, choć znajdziemy osobę jego największego adwersarza politycznego.

Ostatni artykuł, napisany przez Patryka Tomaszewskiego, zajmuje się postacią Komendanta w kulturze i kontrkulturze. W nim oprócz oczywistych przykładów w postaci filmów czy wierszy poświęconych Naczelnikowi Państwa, znajdziemy też odniesienia muzyki hip-hopowej, murali czy opraw kibicowskich do jednego z największych Polaków. Zwraca uwagę podsumowanie autora, który uznaje, że niezależnie od kanału komunikowania się każdy z nich ukazuje Józefa Piłsudskiego, jako wzór patriotyzmu.

Podsumowując powyższe można stwierdzić, że prezentowana pozycja książkowa stanowi interesujący przykład połączenia materii lekkiej z tą o wyższym poziomie naukowości. Sięgną po nią powinni wszyscy, którzy poznać chcą mniej znane szczegóły z życia Józefa Piłsudskiego, jak i osoby, które w otaczającym nas świcie pragną odszukać jego wpływy. Dodać do tego należy informację, że każdy artykułów opatrzony jest w bibliografię i w miarę potrzeby także w ilustracje.

Dariusz Nowiński

Ocena recenzenta

Temat i treść: 9/10

Język, styl, kompozycja tekstu: 19/10

Forma wydawnicza: 10/10

Informacje o publikacji

Tytuł: Wokół Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego - męża stanu, wodza i bohatera narodowego

Autor: (red.) Aleksander Smoliński, Jarosław Durka

Wydawca: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Rok wydania: 2020

Ilość stron: 348

Format: 150x228 mm

Okładka: miękka

ISBN: 978-83-231-4298-0

Copyright © 2006-2015 ISSN 1899-8348

Top Desktop version